Co jest definiowane jako nieczysta substancja i jak obmyć z niej przedmiot

Nadżasa haqiqi oznacza prawdziwą nieczystość, czyli substancje uznawane za nieczyste w fiqh. Poniższy artykuł przedstawia zasady ich rozpoznawania i usuwania według madhabu hanafi, powszechnego w polskich meczetach.

Podział nieczystości w islamie

W islamie nieczystości dzielą się na dwa typy:

• nadżasa haqiqi – prawdziwa nieczystość (substancje nieczyste)
• nadżasa hukmi – prawną nieczystość (stan rytualnej nieczystości)

Ten artykuł porusza kwestie prawdziwej nieczystości.

Czym jest nadżasa haqiqi?

Również jest znana jako chutbh (zn. „odrażające”, „obrzydliwe”). To są wszystkie rzeczy i substancje, które według szariatu są nieczyste. Dzieli się ona dalej na:

• nadżasa ghaliza (ciężka nieczystość)
• nadżasa chafifa (lekka nieczystość)

Czym jest nadżasa ghaliza – ciężka nieczystość?

„Ciężka nieczystość to na przykład wino (chamr), płynąca krew, mięso martwego zwierzęcia i jego skóra, mocz zwierząt, które są zabroniona do spożycia, odchody psa jak i odchody drapieżnego zwierzęcia, oraz jego ślina, odchody kur, kaczek, lub łabędzi i wszystkie wydzieliny u człowieka, które łamią łudu.”

Nur al-Idah, Imam Szurunbulali

Jest to:

• krew wypływająca;
• kał, mocz i sperma;
• wino (chamr);
• odchody i mocz kotów i psów;
• mięso, sierść, kości i wszystko inne świń;
• odchody koni, osłów, mułów, bydła, wołu, bawołu, itp.;
• odchody kóz i owiec;
• odchody zwierząt wymienionych powyżej;
• odchody drobiu, kaczek i dzikich kaczek;
• mocz osłów, mułów i wszystkich haram zwierząt;
• wymiociny w ilości pełnych ust (unieważniające łudu według zasad hanafi);
• kał i mocz małych dzieci.

Nadżasa Chafifa – lekka nieczystość

„Lekka nieczystość to na przykład mocz konia, mocz zwierzęcia dozwolonego do spożycia, odchody zwierząt zabronionych do spożycia, takich jak sokoła, jastrzębia i orła.”

Nur al-Idah, Imam Szurunbulali

Jest to:

• Odchody wszystkich haram ptaków;
• mocz zwierząt halal, takich jak kozy, bydło, bawoły, koni.

Substancje czyste

Z wyjątkiem drobiu, kaczek i dzikich kaczek, odchody innych ptaków dozwolonych do spożycia, np. gołębi, są czyste. W przypadku wron rozstrzygnięcie zależy od rodzaju ptaka i jego pokarmu. Mocz i odchody nietoperzy są czyste. Dodatkowe źródło: IslamQA.org – odchody wron w fiqh hanafi.

Kiedy nadżasa haqiqi (prawdziwa nieczystość) jest usprawiedliwiona?

„W przypadku ciężkiej nieczystości [nadżasa ghaliza] usprawiedliwiona jest ilość wielkości dirhama, a w przypadku lekkiej [nadżasa chafifa] – mniej niż jedna czwarta ubrania lub ciała. Podobnie, kropelki moczu wielkości główki od szpilki są usprawiedliwione.”

Nur al-Idah, Imam Szurunbulali

Kiedy nadżasa ghaliza (ciężka nieczystość) jest usprawiedliwiona?

Kiedy nadżasa chafifa (lekka nieczystość) jest usprawiedliwiona

Cechy nieczystości

Są trzy cechy nieczystości: kolor, zapach i smak.

Zasady przechodzenia nieczystości z jednego przedmiotu na drugi

• Nieczystość może przejść z jednego przedmiotu na drugi, jeśli zostanie zamoczony – Jeśli przedmiot był poplamiony nieczystością, która potem wyschła; ale przedmiot został ponownie zmoczony i cechy nieczystości pojawiły się na innym przedmiocie – staje się nieczysty. Łóżko lub ziemia, które wcześniej zostały poplamione nieczystością, zmokły i na ciele śpiącego przeniosły się resztki tej nieczystości – oba są uważane za nieczyste (ciało i łóżko). Jeśli na ciele nie pojawią się resztki nieczystości, nie jest ono uważane za poplamione nieczystością.
  • Przykład: Na materacu jest wysuszony mocz i osoba śpiąca spociła się i zamoczyła materac. Po wstaniu z materaca, plecy tej osoby mają zapach moczu – plecy stają się zanieczyszczone. Jeśli nie będą mieć zapachu, koloru, ani smaku moczu – pozostają czyste.
• Suchy materiał nie staje się nieczysty, jeśli jest obwinięty wilgotnym materiałem (wilgotny oznacza, że jeśli jest wyciśnięty, nie kapie z niego woda).
  • Przykład: Czyste skarpetki zostały owinięte wilgotną szmatką, która ma na sobie mocz. Jeśli szmatkę się wyciśnie i nie polecą z niej krople – skarpetki pozostają czyste. Jeśli ze szmatki polecą krople – skarpetki stają się nieczyste.
• Mokry materiał nie staje się nieczysty, jeśli jest rozłożony na suchej, nieczystej rzeczy.
  • Przykład: Ktoś oddał mocz na ziemię i po godzinie ziemia jest sucha. Inna osoba przyszła rozłożyć mokre ubrania do wyschnięcia, przez co ziemia stała się mokra – ubrania pozostają czyste.
• Materiał nie staje się nieczysty, jeśli wiatr przeniesie na niego nieczystość – chyba, że nieczystość staje się widoczna (poprzez zapach, smak, lub kolor).
  • Przykład: Ktoś oddaje mocz na dworze i wiatr rozdmuchuje kropelki na ubranie. Jeśli kropelki są widoczne, czuć zapach, jest zmiana koloru, lub smaku – ubranie staje się nieczyste. Jeśli takie zmiany nie zachodzą – ubranie pozostaje czyste.
• Jeśli ziemia się osusza i cechy nadżasy znikają (kolor, zapach, smak), można się na niej modlić, ale nie można za jej pomocą robić tajammum.

Jak oczyścić przedmiot z nadżasy (nieczystości)?

• Widoczna nadżasa (nawet ciężka) – oczyszcza się, aż substancja zostanie usunięta. Wystarczy przemyć jeden raz, jeśli całość zostanie usunięta.
  • Jeśli usunięcie nadżasy jest trudne, dopuszcza się aby jakieś cechy pozostały (np. zapach, albo kolor).
• Niewidoczna nadżasa – należy oczyścić dany przedmiot trzy razy i wycisnąć z wody za każdym obmyciem. Oczyszczenie trzy razy jest obowiązkowe w szkole hanafi. Według szkoły szafi’i trzeba obmyć siedem razy, w tym raz ziemią, jeśli zanieczyszczenie pochodzi od psa.
  • Jeśli obmywa się przedmiot, którego nie da się wycisnąć z wody, np. metal: oczyszcza się poprzez przetarcie materiałem, lub ziemią. Nie ma różnicy między tym, co jest suche i mokre, albo moczem lub kałem. Sahaba رضي الله عنهم mieli w zwyczaju przetrzeć swoje miecze z krwi po walce i się modlić. [Maraky al-Falah 100]

Czym oczyścić nadżasę?

By oczyścić przedmiot z nadżasy można użyć wody, lub czegoś płynnego jak woda: octu, wody różanej, czy ekstraktu ziołowego. Nie trzeba użyć mydła. Nie można użyć oleju, mleka, lub innych tłustych substancji.

Dodatkowe sytuacje kiedy nadżasa jest oczyszczona automatycznie

• Drzewa, trawa i inne rzeczy z ziemi, stają się czyste po osuszeniu się z nieczystości
• Nieczystość jest usunięta, jeśli jej esencja (struktura lub substancja) zmienia się w coś innego na poziomie molekularnym, np. zmieniając się w sól, albo jeśli ogień spali ją na popiół.
• Ubranie jest oczyszczone z wysuszonej spermy (mani) poprzez zdrapanie jej, a z płynnej spermy – poprzez obmycie jej wodą. Prorokﷺ powiedział: „Umyj ją, jeśli jest mokra, zdrap ją, jeśli jest sucha.” [Ad-Darqutani, 1/125]

FAQ – Pytania i Odpowiedzi o nadżasie haqiqi – prawdziwej nieczystości

Pytanie: Bartek się pomodlił, po czym zauważył, że na jego spodniach znalazła się niewielka ilość kału. Czy modlitwa jest ważna?

Odpowiedź: Kał jest nadżasą ghaliza. Jeśli wiadomo, że jego ilość przekraczała dozwoloną granicę (wielkość jednego dirhama) już podczas modlitwy, modlitwa nie była ważna. Jeśli jednak Bartek zauważył zabrudzenie dopiero po modlitwie i nie wie, kiedy ono powstało, nie należy automatycznie uznawać ukończonej modlitwy za nieważną. Powinien oczyścić ubranie przed kolejną modlitwą. Dodatkowe źródło: IslamQA.org – zauważenie nieczystości po modlitwie.

Pytanie: Maria pomodliła się, a po modlitwie zauważyła zaschnięte wymiociny w miejscu, gdzie klęczała. Co powinna zrobić?

Odpowiedź: Samo wyschnięcie wymiocin i brak przeniesienia ich na ubranie nie rozstrzygają o ważności modlitwy. Należy ustalić, czy była to ilość nieczystości przekraczająca usprawiedliwioną granicę oraz czy znajdowała się w miejscu, na którym Maria opierała kolana podczas modlitwy. Jeśli tak, modlitwa nie była ważna i należy ją powtórzyć. Jeżeli nieczystość nie przekraczała dopuszczalnej ilości albo znajdowała się poza miejscem kontaktu ciała z podłożem, jej obecność obok nie unieważnia modlitwy. Miejsce należy oczyścić przed kolejną modlitwą.

Pytanie: Sara spała na materacu, na którym wcześniej był zaschnięty mocz. W nocy spociła się i po przebudzeniu czuła zapach moczu na ubraniu. Co to oznacza?

Odpowiedź: Nieczystość przeniosła się na jej ubranie, ponieważ po zamoczeniu pojawiła się cecha nieczystości. Ubranie należy oczyścić przed modlitwą.

Pytanie: Na rękawie Jakuba była niewielka ilość krwi, mniejsza niż wielkość dirhama. Czy musi ją usunąć przed modlitwą?

Odpowiedź: Nie jest to obowiązkowe. Taka ilość nadżasy ghaliza jest usprawiedliwiona, choć jej usunięcie jest zalecane.

Pytanie:
Na nożu po uboju pozostała krew. Nie da się go wycisnąć z wody. Jak powinien zostać oczyszczony?

Odpowiedź: Wystarczy przetrzeć go materiałem lub ziemią, aż krew zostanie usunięta.

Pytanie: Na spodniach Łucji znalazł się mocz kozy zajmujący około ⅓ powierzchni nogawki. Co powinna zrobić?

Odpowiedź: Mocz kozy jest nadżasa chafifa. Ponieważ przekracza ¼ powierzchni, spodnie należy oczyścić przed modlitwą.

Pytanie: Na ubraniu Adama była zaschnięta sperma. Zdrapał ją i założył ubranie do modlitwy. Czy to wystarczy?

Odpowiedź: Tak. Zaschnięta sperma jest usuwana przez zdrapanie i ubranie staje się czyste.

Pytanie: Na ziemi była nieczystość, ale po wyschnięciu zniknął jej zapach i kolor. Czy można się tam modlić i zrobić tajammum?

Odpowiedź: Można się tam modlić, ale nie wolno używać tej ziemi do tajammum.

Źródła

Powyższy artykuł powstał na podstawie Nur al-Idah, księgi fiqh według madhabu hanafi.

Okładka: Photo by Iryna Kuzmenko : https://www.pexels.com/photo/spilled-milk-and-coffee-beans-12013640/