Wszystko o krwawieniu miesiączkowym, poporodowym i nieregularnym w Islamie

Hajd, nifas i istihada to trzy pojęcia związane z krwawieniami u kobiet w fiqh hanafi. Artykuł przedstawia zasady opisane w Nur al-Idah.

Miesiączka w Islamie – Hajd

Jak się definiuje miesiączkę w Islamie?

Hajd (arab. الحيض), czyli krwawienie miesiączkowe jest definiowane jako krew wypływająca z macicy u kobiety, która osiągnęła dojrzałość płciową i która nie jest ani chora ani w ciąży, ani nie osiągnęła wieku menopauzy (co według hanafi fiqh wynosi 55 lat księżycowych).
W fiqh hajd ma szczególne znaczenie, ponieważ jego wystąpienie wpływa na niektóre czynności religijne, takie jak modlitwa czy post.

Krwawienie a dojrzałość płciowa

Dziewczynka nie może osiągnąć dojrzałości płciowej przed dziewiątym rokiem życia (Mowa jest o dziewięciu latach w kalendarzu księżycowym hidżri).
Dziewczynka osiąga dojrzałość płciową, jeśli w wieku dziewięciu lat lub później doświadczy krwawienia miesiączkowego, lub mokrego snu z wydzieleniem mani (wytrysku).
Jeśli dziewczynka młodsza niż 9 lat doświadcza krwawienia, jest to uznawane za istihadę – nieregularne krwawienie. Za istihadę uznaje się również krwawienie u kobiety po menopauzie, jednak krwawienie po ukończeniu 55 lat księżycowych wymaga uwzględnienia warunków rozróżniania hajd i istihady w madhabie hanafi.

Okres trwania krwawienia miesiączkowego

Muzułmanka powinna zapisywać długość trwania swojej miesiączki, aby być w stanie zauważyć powtarzające się schematy, jak na przykład regularną długość trwania krwawienia.

Minimum: Trzy dni i trzy noce (72 godz.)
Maksimum: dziesięć dni i dziesięć nocy(240 godz.)
Nie ma warunku, by krew była wydalana bezustannie przez ten czas, przerwy w krwawieniu nie unieważniają okresu trwania.

Prorokﷺ powiedział:
„Minimalny okres hajd (menstruacji) (…) wynosi trzy dni i towarzyszące im noce, podczas gdy maksimum wynosi dziesięć.”
[Ad-Darqutani, al-Zajla’i, tom I, 191]

W tym okresie każda wydzielina, która jest czerwona, żółta, lub ciemna, jest zaliczana jako krwawienie miesiączkowe, dopóki kobieta nie zobaczy czystej białej wydzieliny. [Al-Hidaja 60]
A’ isza رضي الله عنها uznawała wszystko inne niż czysto białą wydzielinę za okres [Al-Zajla’i, tom I, 193]

Długość okresu czystości między miesiączkami (thuhr)

Thuhr (okres czystości) jest czasem między dwoma menstruacjami.

Minimum trwania: 15 dni
Maksimum: nie ma maksymalnego czasu trwania thuhr.

Podstawowy sposób liczenia miesiączki

Kobieta, która ma regularną długość miesiączki (hajd)

Krwawienie poporodowe w Islamie – Nifas

Jak się definiuje połóg lub krwawienie poporodowe w Islamie?

Nifas (arab. النفاس) to krwawienie występujące u kobiety w związku z porodem. W fiqh odnosi się ono do krwi, która pojawia się po urodzeniu dziecka i ma określone zasady dotyczące czasu trwania oraz czynności religijnych.

Długość krwawienia poporodowego

Minimum trwania: nie ma minimalnej długości trwania
Maksimum: 40 dni w madhabie hanafi

Anas رضي الله عنه relacjonował, że Prorokﷺ ustanowił długość trwania 40 dni kobietom w stanie nifas, chyba, że krwawienie ustanie wcześniej. [Ibn Madżah 649]

Krwawienie nieregularne w Islamie – Istihada

Jak się definiuje nieregularne krwawienie?

Istihada (arab. الاستحاضة) jest każdym krwawieniem z pochwy, który nie zalicza się do hajd lub nifas. Istihada nie jest traktowana jako stan nieczystości związany z menstruacją lub połogiem.

Przykłady istihady (nieregularnego krwawienia)

• krwawienie u dziewczynki młodszej niż 9 lat,
• krwawienie u kobiety starszej niż 55 lat księżycowych, – przy ocenie krwawienia znaczenie mają również jego cechy
• krwawienie trwające krócej niż 3 dni i 3 noce (więc niezaliczane jako hajd),
• krwawienie wychodzące ponad 10 dni hajd – jeśli jest to pierwsze krwawienie, bez wcześniej ustalonego zwyczaju hajd, pierwsze 10 dni są zaliczone jako hajd, a reszta jako istihada; u kobiety mającej wcześniej ustalony zwyczaj zasady liczenia mogą być inne,
• krwawienie dłuższe niż regularna długość miesiączki i wychodzące ponad 10 dni hajd – dla kobiet które mają regularne miesiączki,
• plamienie, które nie spełnia warunków hajd,
• krwawienie poporodowe trwające dłużej niż 40 dni (jeśli nie ma wcześniej ustalonego zwyczaju nifas, pierwsze 40 dni są zaliczone jako nifas, reszta jako istihada; u kobiety z wcześniejszym zwyczajem granice liczy się z jego uwzględnieniem),
• krwawienie w ciąży

Co robić w przypadku nieregularnego krwawienia (istihady)?

Istihada nie zabrania modlitwy, postu ani relacji intymnych. Jeżeli krwawienie spełnia warunki ciągłego usprawiedliwienia (ma’dhur), kobieta wykonuje łudu na czas każdej obowiązkowej modlitwy i może modlić się w tym czasie, dopóki on trwa. Według Nur al-Idah status ma’dhur powstaje dopiero wtedy, gdy cały czas jednej modlitwy upływa bez przerwy wystarczającej na łudu i salah; utrzymuje się, jeśli przyczyna wystąpi choć raz w kolejnym czasie modlitwy, a kończy po pełnym czasie bez niej. Więcej o tym w rozdziale o łudu.

Prorok powiedział:

„Kobiety z przedłużonym krwawieniem powinny zrobić łudu dla każdej modlitwy.”

[al-Ma’ani al-Athar 1/103]

Przekazała A’isza رضي الله عنها:

„Fatima bint Abi Hubaisz رضي الله عنها powiedziała Posłańcowi Boga: „O Posłańcu Boga! Nie staję się czysta (z krwawienia). Czyż mam zaprzestać modlitw?” Posłaniec Boga odpowiedział: „Nie, ponieważ to z naczynia krwionośnego, a nie z miesiączki. Kiedy więc rozpocznie się prawdziwa miesiączka, zaprzestań modlitw, a kiedy się skończy, obmyj krew z ciała (weź kąpiel) i odpraw modlitwy”.

[Sahih al-Buchari 306]

Przekazała `A’isza رضي الله عنها:

„Pewnego razu jedna z żon Proroka (ﷺ) odprawiała razem z nim rytuał i`tikaf (pozostanie w meczecie) i zaczęła krwawić między miesiączkami. Widziała krew (z intymnych części ciała) i  podstawiała pod siebie naczynie na krew. Podnarrator `Ikrima dodał: `A’isza kiedyś zobaczyła płyn z krokosza barwierskiego i powiedziała: „Wygląda jak to, co kiedyś miała ta i tamta”.

[Sahih al-Buchari 309]

Zabronione aktywności podczas krwawienia hajd i nifas

Kobiety menstruujące i te, mające krwawienie poporodowe, są w stanie większej nieczystości rytualnej.

• Modlitwa. Prorokﷺ powiedział:

„Kiedy krwawienie miesiączkowe się zaczyna, opuśćcie modllitwę, a kiedy się skończy, weźcie kąpiel (ghusl) i módlcię się.”
[Abu Dałud 286]

• Post
• Recytacja Koranu z fizycznej kopii (mushaf), ani z pamięci. Ibn Umar przekazał, że Prorokﷺ powiedział:

„Kobieta w stanie menstruacji nie powinna recytować niczeggo z Koranu, ani ta w stanie nieczystości po relacjach intymnych.”
[At-Tirmidhi 131, Ibn Madżah 596]

Wyjątkiem jest recytacja Koranu jako dua, na przykład cytując du’y Proroków z Koranu, czy słysząc wieści o czyjejś śmierci („Inna lillahi ła inna lilahi radżi’un” – „Do Boga należymy i do Niego powrócimy”)
Uczeni z madhabu Maliki dozwolili recytowanie Koranu przez kobiety w stanie hajd lub nifas, jeśli się uczą Koranu na pamięć, lub obawiają się zapomnienia. Nie jest to dozwolone w stanie dżanaba po relacjach intymnych, ponieważ tę nieczystość można usunąć poprzez ghusl od razu, a w przypadku hajd czy nifas trzeba poczekać na ustanie krwawienia.

• Dotknięcie Koranu, chyba, że przez barierę. Allahﷻ mówi w Koranie

„Dotykają go tylko oczyszczeni.” [56:79] Prorokﷺ powiedział: „Nikt, oprócz osoby w stanie czystości, nie może dotykać Koranu.”
[Al-Zajla’i, tom I, 196-98]

Dotyczy się to również innych elementów z Koranem, jak na przykład dekoracje naścienne.Dotykanie Koranu przez swój rękaw jest makruh.Książki, które posiadają mniej niż połowę tekstu jako Koran (np. księga tafsiru, gdzie jest więcej opisu niż Koranu), są dozwolone do dotknięcia.
Dotyczy się to jedynie mushaf, czyli arabskiego Koranu. Tłumaczenia nie są zaliczane jako mushaf.

• Przebywanie w meczecie. Umm Salama رضي الله عنها przekazała, że Prorokﷺ wszedł do patio meczetu i ogłosił głośnym głosem:

„Meczet jest haram (niedozwolony) dla mężczyzny w stanie dżanaba i dla kobiet menstruujących.”
[Ibn Madżah 645]

Obecnie meczety składają się z wielu pokojów, które mają różne funkcje – konferencje, sale edukacyjne, itp. Zakaz dotyczy jedynie musalli, czyli miejsca modlitwy.

• Tałaf (okrążenie Ka’aby podczas pielgrzymki) jest haram, nawet jeśli tałaf zostanie zaakceptowany. A’isza رضي الله عنها powiedziała:

„Wykonajcie to, co pielgrzym hadżdż wykonuje, a tałaf zróbcie, kiedy staniecie się czyste.”
[Buchari 305/Maraky al-Falah 89]

• Relacje intymne z mężem poprzez wprowadzenie penisa do pochwy

Inne relacje intymne i przyjemności są dozwolone z wyjątkiem obszaru od pępka do kolan

Hadisy o kobietach w stanie hajd i nifas za czasów Prorokaﷺ

Oto zbiór kilku hadisów, pokazujących, że kobiety menstruujące nie były inaczej traktowane z powodu swojego stanu.

Przekazała A’isza رضي الله عنها:

„Kiedy miała miesiączkę, czesałam włosy Posłańcowi Boga (ﷺ).”
[Sahih al-Buchari 295]

Przekazała A’isza رضي الله عنها:

„Prorok (ﷺ) zwykł opierać się na moich kolanach i recytować Koran, gdy miałam miesiączkę”.
[Sahih al-Buchari 297]

Przekazała Umm Salama رضي الله عنها:

„Kiedy leżałam z Prorokiem (ﷺ) pod jednym wełnianym prześcieradłem, dostałam miesiączki. Wymknęłam się i założyłam ubranie odpowiednie na miesiączkę. Zapytał: „Czy masz miesiączkę?”. Odpowiedziałam: „Tak”. Wtedy zawołał mnie i powiedział mi bym się położyła z nim pod tym samym prześcieradłem”.
[Sahih al-Buchari 298]

Przekazała Majmuna رضي الله عنها:

„Zawsze, gdy Posłaniec Boży chciał okazywać czułość którejś ze swoich żon (relacje intymne między żoną a mężem) w trakcie miesiączki, prosił ją, aby założyła izar (sukienka noszona poniżej talii)”
[Sahih al-Buchari 303]

Przekazała Asma bint Abi Bakr رضي الله عنها:

„Kobieta zapytała Posłańca Bożego: „O Posłańcu Boży! Co mamy zrobić, jeśli krew menstruacyjna spadnie na nasze ubranie?” Posłaniec Boży odpowiedział: „Jeśli krew menstruacyjna spadnie na ubranie którejś z was, niech chwyci plamę krwi, potrze ją, obmyje wodą i pomodli się w niej”.
[Sahih al-Buchari 307]

Dodatkowe uwagi do hajd i nifas

Kobieta, która menstruuje, lub ma krwawienie poporodowe, powinna później nadrobić dni obowiązkowego postu, które opuszcza. Tak więc, jeśli podczas Ramadanu kobieta opuści 5 dni z powodu menstruacji, musi odrobić 5 dni postu po Ramadanie. In sza Allahﷻ więcej o tym w księdze postu.

A’isza رضي الله عنها powiedziała:

„Kiedy miałyśmy krwawienie miesiączkowe, lub poporodowe, powiedziano nam byśmy nadrobiły post, ale nie modlitwę.”
[Muslim 335]

Hajd i nifas sprawiają, że nie da się osiągnąć czystości rytualnej poprzez łudu, lub ghusl. To jednak nie znaczy, że kobieta nie może dbać o swoją higienę!

FAQ – Pytania i odpowiedzi odnośnie krwawień w Islamie

Pytanie: Zuzia ma 8 lat i zauważyła krwawienie. Czy jest to hajd?

Odpowiedź: Nie. Dziewczynka nie może osiągnąć dojrzałości płciowej przed 9 rokiem życia. To krwawienie jest uznawane za istihadę, a nie hajd.

Pytanie: Hania krwawiła 4 dni, potem miała jeden dzień przerwy, a następnie znów krwawienie. Czy to wciąż jeden hajd?

Odpowiedź: Tak. Przerwy w krwawieniu nie    przerywają hajd, o ile całość mieści się w granicach 10 dni.

Pytanie: Między dwiema miesiączkami Zosia miała tylko 10 dni bez krwawienia. Czy drugi okres może być uznany za hajd?

Odpowiedź: Nie. Minimalny okres czystości (thuhr) wynosi 15 dni. Krwawienie przed upływem 15 dni jest istihadą.

Pytanie: Marysia zwykle ma miesiączkę trwającą 6 dni, ale tym razem krwawienie trwało 12 dni. Co jest hajd?

Odpowiedź: Hajd trwa tyle, ile jej regularny okres, czyli 6 dni. Pozostałe dni są istihadą.

Pytanie: Edyta krwawiła po porodzie przez 45 dni. Jak to zaklasyfikować?

Odpowiedź: Jeśli jest to pierwszy nifas kobiety, bez wcześniej ustalonego zwyczaju, pierwsze 40 dni to nifas, a pozostałe 5 dni to istihada. Gdy ma ona wcześniej ustalony zwyczaj nifas, obliczenie może być inne i wymaga uwzględnienia poprzedniego krwawienia poporodowego.

Pytanie: Kasia ma istihadę. Czy może się modlić i pościć?

Odpowiedź: Tak. Istihada nie zabrania modlitwy ani postu. Jeśli Kasia spełnia warunki osoby ma’dhur, wykonuje łudu na czas każdej obowiązkowej modlitwy; w pozostałych sytuacjach stosuje zwykłe zasady ważności łudu.

Pytanie: Podczas Ramadanu Iza miała 4 dni miesiączki. Co powinna zrobić po Ramadanie?

Odpowiedź: Powinna odrobić 4 dni postu, ale nie musi odrabiać modlitw.

Pytanie: Podczas miesiączki Ania chce recytować Koran z pamięci. Czy może?

Odpowiedź: Nie. W madhabie hanafi kobieta w stanie hajd lub nifas nie recytuje Koranu, ani z mushafu, ani z pamięci, z wyjątkiem du’a        zawierających fragmenty Koranu.

Pytanie: Eliza ma istihadę. Czy może mieć relacje intymne z mężem?

Odpowiedź: Tak, może mieć relacje intymne z mężem.

Pytanie: Alicja w trakcie hajd chce przenieść Koran, chwytając go przez chustkę. Czy to dozwolone?

Odpowiedź: Tak, dotykanie mushafu przez barierę jest dozwolone, choć dotykanie przez rękaw jest makruh.

Źródła

Powyższy artykuł powstał na podstawie Nur al-Idah, księgi fiqh wg. madhabu Hanafi.

Okładka: Photo by Michelle Leman: https://www.pexels.com/photo/pink-rose-with-thin-stem-on-bright-surface-6765585/