Kiedy ghusl jest wymagany, jak go wykonać i co go unieważnia?

Ghusl to rytualne obmycie całego ciała wykonywane w islamie w celu uzyskania czystości rytualnej. W artykule przedstawiamy zasady ghusl według madhabu hanafi, który jest powszechny w polskich meczetach.

Czym jest ghusl?

Ghusl (arab. الغُسل) to rytualne obmycie całego ciała, wykonywane w celu uzyskania stanu czystości rytualnej po wystąpieniu większej nieczystości rytualnej (hadath akbar).

W tym materiale przedstawiamy zasady ghusl według madhhabu hanafickiego: kiedy wykonanie ghusl jest obowiązkowe lub zalecane, co go unieważnia, jakie są jego obowiązkowe elementy (arkan) oraz które czynności należą do Sunny.

Kontekst ghusl w Koranie

وَلَا جُنُبًا إِلَّا عَابِرِى سَبِيلٍ حَتَّىٰ تَغْتَسِلُوا۟ ۚ

„O wy, którzy wierzycie! Nie zbliżajcie się do modlitwy (…)będąc nieczystymi – chyba że jesteście podróżnikami w drodze – dopóki nie dokonacie ablucji.”

[4:43]

وَيَسْـَٔلُونَكَ عَنِ ٱلْمَحِيضِ ۖ قُلْ هُوَ أَذًۭى فَٱعْتَزِلُوا۟ ٱلنِّسَآءَ فِى ٱلْمَحِيضِ ۖ وَلَا تَقْرَبُوهُنَّ حَتَّىٰ يَطْهُرْنَ ۖ

„Będą ciebie pytać o okres miesięczny. Powiedz: „To jest cierpienie. Trzymajcie się więc z dala od kobiet* podczas okresu miesięcznego i nie zbliżajcie się do nich, dopóki one się nie oczyszczą.” 

[2:222]

*chodzi o stosunki intymne, nie o ogólny kontakt fizyczny [Sahih Buchari 297]

Jak wykonać ghusl?

Jakie są obowiązkowe części ghusl?

Arkan (poj. rukn) są tłumaczone jako filary i odnoszą się do warunkowych czynności, które muszą być spełnione. Bez nich ghusl nie jest ważny.

Według madhabu hanafi, są trzy arkan ghusl:

1. Przemycie jamy ustnej, raz,
2. Przemycie nosa (do kości), raz,
3. Umycie wszystkich możliwych części ciała, bez nadmiernego wysiłku czy trudności, raz, w tym:
   • Skóry pod brodą, wąsami i brwiami (bez względu na ich grubość),
   • Całe włosy, od skóry głowy do końcówek (wyjątkiem są włosy w warkoczu/warkoczach u kobiet, u których skóra głowy musi być cała zmoczona, natomiast jeśli jakaś część włosów pozostanie sucha, będzie to usprawiedliwione. Mężczyźni muszą rozplątać warkocz),
   • Wewnątrz pępka,
   • Pod zewnętrznymi wargami sromowymi u kobiet
   • Zewnętrzne części genitaliów.

Jakie są sunny ghusl?

Kolejno wspomniane kroki stanowią wyróżnioną sunnę (sunna mu’akkada). Opuszczenie sunny mu’akkada nie wpływa na ważność ghusl, natomiast opuszczenie ich bez powodu jest godne potępienia (jastahiqqu al-lałm). Zrobienie nawyku z opuszczania sunny mu’akkada, według madhabu hanafi, jest grzechem – ponieważ stanowi odejście od sunny Prorokaﷺ

فَمَنْ رَغِبَ عَنْ سُنَّتِي فَلَيْسَ مِنِّي

“(…) Ktokolwiek odwraca się od mojej sunny, nie jest ode mnie.”

[Sunan an-Nasa’i 3217]

• Zrobienie intencji, której miejsce jest w sercu
• Powiedzenie tasmijji: “Bismillah ar-Rahmani ar-Rahim”.  Prorokﷺ powiedział: „Każda ważna rzecz, która nie jest rozpoczęta imieniem Boga, jest pozbawiona Bożego błogosławieństwa.” [Abu Dałud 251],
• Oczyszczenie ciała z zauważalnej nieczystości przed ghusl. Sunną jest oczyszczenie zanim nieczystość wyschnie, aby osoba mogła być usatysfakcjonowana z oczyszczenia,
• Obmycie miejsc intymnych przed ghusl, nawet jeśli nie ma zauważalnej nieczystości,
• Wykonanie łudu przed ghusl, obmywając części ciała trzy razy włącznie z przetarciem głowy.  A’isza رضي الله عنه relacjonowała, że:

“Kiedy  Prorokﷺ wykonywał ghusl od dżunub (nieczystości), zaczynał od umycia rąk przed włożeniem ich do naczynia, a potem wykonywał łudu jak do modliwy.”

[Muslim 316]

• Opóźnienie obmycia stóp, jeśli wykonuje się ghusl w miejscu, gdzie woda się zbiera i unosi, jako, że  Prorokﷺ tak robił,
• Wylanie wody na całe ciało trzy razy, albo zanurzenie całego ciała w bieżącej wodzie lub w zbiorniku wody,
• Rozpoczęcie obmycia ciała poprzez wylanie wody na głowę, potem przez prawe ramię, a potem lewe,
• Przecieranie ciała wodą (dalk) i robienie to z ciągłością, bez robienia przerw między kolejnymi czynnościami.

Jaka jest etykieta ghusl (adab)?

Adab (etykieta) to te czynności, które Prorokﷺ wykonał raz lub dwa, ale nie stworzył z tego rutyny lub zwyczaju. Jeśli ktoś będzie taką czynność wykonywać, zostanie za to nagrodzony, a jeśli to ominie – nie będzie ukarany.

Adab ghusl jest taki sam jak adab łudu. Różnicą jest robienie ablucji w stronę qibly – jako, że ghusl się wykonuje nago, nie powinniśmy być skierowani w stronę qibly. Jest zalecane, żeby osoba wykonała ghusl w miejscu, gdzie nikt nie może jej zobaczyć. Prorokﷺ powiedział

„Bóg jest Zawsze Żyjący, Zawsze Zakryty przed oczyma ludzi Bóg lubi tych, którzy nabierają cech skromności i zakrycia; więc kiedy któryś z Was chce wziąć kąpiel [ghusl], niech obserwuje tajność.”

[Abu Dałud 4012]

Jakie są zniechęcane (makruh) czynności w ghusl?

To, co jest makruh w łudu, jest też makruh w ghusl. Różnicą jest mówienie, które w ghusl jest makruh, nawet jeśli jest to dua. Jest to z powodu odkrytych miejsc intymnych.

Kiedy trzeba zrobić ghusl?

Kiedu łudu jest obowiązkowe (fard)?

Ghusl staje się fard (obowiązkowy), jeśli zaistnieje jedna z podanych sytuacji

• Wytrysk (mani), czyli płyn wypływający z miejsc intymnych podczas orgazmu, zarówno u mężczyzny jak i kobiety. U mężczyzny jest to gęsty i biały płyn, a u kobiety – rzadki i żółty.
• ghusl jest obowiązkowy, jeśli wytrysk nastąpił z podniecenia seksualnego, również podczas snughusl nie jest obowiązkowy, jeśli wytrysk nie nastąpił z powodu podniecenia seksualnego, a na przykład z powodu bycia uderzonym w plecy. Jest to opinia madhabu hanafi.
• jeśli osoba wykonała ghusl, a po nim wypłynęły resztki wytrysku (przed chodzeniem, spaniem, czy użyciem toalety
• ghusl znowu jest obowiązkowy. Jeśli wypłynięcie następuje po chodzeniu, spaniu, czy użyciu toalety – nie jest obowiązkowe.
• Wejście żołędzia penisa w miejsce intymne, nawet jeśli nie dojdzie do wytrysku. Ghusl jest obowiązkowy zarówno dla kobiety i mężczyzny. Prorokﷺ powiedział:

“Kiedy miejsca intymne się spotykają i penis znika, ghusl staje się obowiązkowy, bezwzglęgu na wytrysk”

[Al-Ikhtijar 20/Al Bajhaqi w Sunan al-Kubra 1/141]

• Zakończenie okresu lub krwawienia poporodowego u kobiety

• Obowiązkiem społeczności (fard kifaja) jest obmycie zamarłego (ghusl). Jeśli nikt tego nie zrobi przed pogrzebem, grzech spada na całą społeczność.

Kiedy ghusl jest sunną?

Sytuacje, w których ghusl jest sunną

• Przed piątkową modlitwą (dżumu’a)
• Przed modlitwą Eid
• Przed wejściem w stan ihram (stan pielgrzyma)
• W dniu ‘Arafa
• Przed wejściem/wjazdem do Mekki lub Medyny
• Przed złożeniem wizyty Prorokowiﷺ

Kiedy ghusl jest zalecany (mandub)?

• Kiedy osoba akceptuje Islam, nawet jeśli nie jest w stanie nieczystości. Powodem jest upewnienie, że taka osoba jest oczyszczona od resztek nieczystości, które mogła mieć wcześniej,
• Kiedy osoba osiąga dojrzałość (bulugh).
• Po okresie szaleństwa lub zemdlenia,
• Po hidżamie, czyli stawianiu baniek oraz po obmyciu ciała zmarłego. Prorokﷺ robił ghusl po czteru rzeczach: dżanabie (stanie nieczystości), piątkowej modlitwie, hidżamie (bańkach) oraz po obmyciu zmarłego [Abu Dałud 348],
• Podczas nocy Bar’ah (15-ego miesiąca Sza’ban)
• Przy wjeździe do Medyny, ze względu na wysoki status tego miasta,
• Podczas stania na Muzdalifa (miejsce odwiedzane podczas etapu pielgrzymki Hadżdż) przy świcie w dniu 10-tego Dhul-Hidżdża, czyli pierwszego dnia Eid al-Adha,
• Przy wjeździe do Mekki na Tałaf az-Zijara (etap pielgrzymki Hadżdż). To również dotyczy tałafu ogólnie, jako, że tałaf powinien być wykonany w stanie pełnej czystości.

Kiedy ghusl nie jest obowiązkowy?

Sytuacje, w których ghusl nie jest wymagany

• Sen na tle seksualnym bez wytrysku, zarówno u kobiety jak i u mężczyzny: Ktoś zapytał Prorokaﷺ

“Czy kobieta musi wykonać ghusl, jeśli śni?” Odpowiedział: “Tak, jeśli śni i zobaczy wydzielinę”.

[Buchari 282]

• Poród bez widocznej krwii. Abu Hanifa jednak zalecał wykonanie ghusl pomimo wszystko, bazując na tym, że poród nie jest wolny od nawet najmniejszego widocznego śladu krwii.
• Włożenie palca, urządzenia medycznego, lekarstwa, lub czegoś podobnego, do miejsc intymnych (np. czopek)

FAQ – Pytania i odpowiedzi o ghusl

Pytanie: Sebastian zrobił wszystkie części ghusl, ale nie zrobił intencji przed rozpoczęciem. Czy jego ghusl jest ważny?

Odpowiedź: Tak, intencja jest w hanafi fiqh sunną.

Pytanie: Jakub zrobił ghusl pod prysznicem, ale zapomniał przepłukać usta. Zorientował się dopiero po ubraniu się. Czy jego ghusl jest ważny?

Odpowiedź: Nie, jego ghusl nie jest ważny. W szkole hanafi przepłukanie ust jest obowiązkową (fard)częścią ghusl. Jakub musi ponownie przepłukać usta, ale nie music powtarzać reszty ghusl.

Pytanie: Maria ma bardzo gęste, zaplecione włosy i myśli, że nie musi ich rozplatać do ghusl. Co powinna zrobić?

Odpowiedź: Tak, Maria nie musi rozplatać warkoczy, o ile ma pewność, że woda dotrze do nasady włosów i skóry głowy. Jeśli woda nie dociera, wtedy rozplatanie jest konieczne.

Pytanie: Paweł zrobił ghusl, ale nie przetarł całego ciała ręką, tylko pozwolił, by woda spływała pod prysznicem. Czy jego ghusl jest ważny?

Odpowiedź: Tak, jego ghusl jest ważny.             Rozprowadzenie wody ręką jest sunną.

Pytanie: Maria zrobiła ghusl, ale nie wykonała najpierw łudu, ponieważ o nim zapomniała. Czy jej ghusl jest ważny?

Odpowiedź: Tak, jej ghusl jest ważny. Wykonanie łudu przed ghusl jest sunną w szkole hanafi, a nie czynnością fard.

Pytanie: Adam zrobił ghusl stojąc pod prysznicem. Woda spływała po jego ciele, ale nie był pewien, czy dotarła do wszystkich zakamarków (np. pod pachami). Czy jego ghusl jest ważny?

Odpowiedź: Ghusl będzie ważny tylko wtedy, gdy woda rzeczywiście dotarła do całego ciała. Dotarcie wody do całego ciała jest czynnością fard. Adam powinien upewnić się, że woda dosięga wszystkich miejsc.

Pytanie: Zosia zrobiła ghusl leżąc w wannie wypełnionej wodą, ale nie poruszała ciałem ani nie polewała się wodą. Czy jej ghusl jest ważny?

Odpowiedź: Nie, jej ghusl nie jest ważny. Samo leżenie w wodzie nie wystarcza – należy sprawić, aby woda dotarła do całego ciała, w tym do miejsc, które   normalnie nie są zanurzone. Powinna poruszyć ciałem lub polewać się wodą.

Pytanie: Jakub zrobił ghusl w wannie, a następnie wyszedł spod wody i przepłukał usta oraz nos. Czy jego ghusl jest ważny?

Odpowiedź: Tak, jego ghusl jest ważny. Ważne jest, aby wszystkie czynności fard zostały wykonane, nawet jeśli nie były wykonane w jednym ciągu.

Jak rozróżnić wydzieliny z miejsc intymnych?

• wytrysk seksualny (mani) – wymaga ghusl, czyli płyn wypływający z miejsc intymnych podczas orgazmu, zarówno u mężczyzny jak i kobiety. Może wypłynąć poprzez osiągnięcie orgazmu podczas stosunku seksualnego, ale również podczas snu, czy wysiłku fizycznego. Jest to częsta wydzielina u mężczyzn, a nie tak powszechna u kobiet.
• preejakulat/śluz pochwowy (madhi) – wymaga łudu, czyli przezroczysty płyn wypływający z miejsc intymnych w wyniku podniecenia, przed orgazmem. U mężczyzn jest nazywany pre-ejakulatem a u kobiet – śluzem pochwowym
• gęsta wydzielina podczas oddawania moczu u mężczyzn (ładi) – wymaga łudu. Gęsta, mętna, biała ciecz (bezbarwna), która często wypływa z męskiego narządu po oddaniu moczu lub może go poprzedzać
• naturalna wydzielina z pochwy (rutubat al-fardż) – nie wymaga oczyszczenia. Pochwa jest wilgotnym narządem ze względu na gruczoły na jej ściankach, które wydzielają wilgoć w celu oczyszczenia i zapewnienia komfortu. To regularna wydzielina z pochwy, jest czysta i nie unieważnia łudu, chyba że jest zabarwiona krwią lub madhi.

FAQ – Pytania i odpowiedzi o wydzielinach z miejsc intymnych

Pytanie: Paweł zauważył po śnie, że doszło do wytrysku. Czy wystarczy, że zrobi łudu przed modlitwą?

Odpowiedź: Nie, samo łudu nie wystarczy. Wydostanie się mani powoduje stan dużej nieczystości (dżanaba). Paweł musi wykonać ghusl, aby móc się modlić.

Pytanie: Adam zauważył wydzielinę przy podnieceniu, ale nie było wytrysku. Czy musi wykonać ghusl?

Odpowiedź: Nie, ghusl nie jest wymagany. Madhi unieważnia łudu, więc Adam powinien umyć miejsce, które zostało zabrudzone i wykonać nowe łudu.

Pytanie: Zosia zauważa naturalną, codzienną wydzielinę z pochwy. Czy musi za każdym razem robić ghusl?

Odpowiedź: Nie, ghusl nie jest wymagany. W szkole hanafi rutubat al-fardż unieważnia łudu, dlatego Zosia powinna wykonać nowe łudu przed modlitwą.

Źródła

Powyższy artykuł powstał na podstawie Nur al-Idah, księgi fiqh wg. madhabu Hanafi.

Dodatkowe źródła:
https://daruliftaa.com/womens-issue/ruling-on-the-various-types-of-vaginal-discharge/ + Maraky al-Falah

Okładka: Photo by Ata Ebem: https://www.pexels.com/photo/bathtub-in-close-up-10863302/